سامانه پاسخگوئی به شبهات راه اندازی شد!

مناظره امام رضا و جاثلیق

مناظره امام رضا و جاثلیق
آنچه در این مقاله می خوانید:

سلام،

یکی از زیباترین داستان های تاریخی، داستان مناظره جاثلیق با امام رضا (علیه‌السلام) است.

مأمون که با نقشه‌های فریب دهنده خود امام رضا (علیه‌السلام) را به مرو آورده بود تا او را به زیر سلطه خود داشته باشد و بتواند او را کنترل کند، روزی پیشوایان و بزرگان ادیان مختلف را جمع نمود تا با امام رضا مناظره کنند. هدف مأمون از این مناظره، پایین آوردن مقام و منزلت امام در نزد مردم بود.

این مناظره ظاهراً موضوع خاصی را در برنمی‌گیرد و تنها هدف از این، سنجش توان علمی امام رضا (علیه‌السلام) است. چرا که از موضوعات مختلفی در این مناظرات سخن گفته می‌شود.

یکی از کسانی که برای مناظره با امام رضا (علیه‌السلام) دعوت شده بود، جاثلیق بود. جاثلیق لقبی است که برای اسقف‌ها و پیشوا و بزرگان مسیحیان به کار می‌رود.

در این مناظره از موضوعات مختلفی مباحثه می‌شود که در آخر امام رضا (علیه‌السلام) سربلند بیرون می‌آید و نقشه مأمون به نتیجه نمی‌رسد.

داستان مناظره

داستان این مناظره شگفت‌آور مابین امام رضا (علیه‌السلام) و جاثلیق به شرح زیر است:

بعد از اینکه طرفین (امام رضا و سران ادیان) در جلسه حاضر گشتند، مأمون رو به جاثلیق کرد و گفت: این پسر عمویم علی ابن موسی ابن جعفر است که از فرزندان فاطمه که دختر پیامبر ما و پسر علی ابن ابی‌طالب است. پس دوست دارم با او بحث کنی و صحبت کنی و انصاف به خرج دهی.

جاثلیق گفت: ای امیر مؤمنین! چگونه با کسی بحث کنم که به کتابی استدلال می‏کند که من آن را قبول ندارم، و به گفتار پیامبری احتجاج می‏کند که من به او ایمان ندارم؟ امام رضا فرمودند: ای مرد مسیحی؟ اگر از انجیل برای تو دلیل بیاورم، آیا می‏پذیری؟ جاثلیق گفت: آیا می‏توانم آنچه را انجیل فرموده، ردّ کنم؟ به خدا سوگند علی‌رغم میل باطنی‏ام، خواهم پذیرفت، حضرت فرمودند: حال، هر چه می‏خواهی بپرس و جوابت را دریافت کن.

جاثلیق پرسید: در باره نبوّت عیسی و کتابش چه عقیده‏ای داری؟ آیا منکر آن دو هستی؟

حضرت فرمودند: من به نبوّت عیسی و کتابش و به آنچه امّتش را بدان بشارت داده و حواریون نیز آن را پذیرفته‏اند ایمان دارم و به هر «عیسی» ای که به نبوّت محمّد صلی‌الله علیه و آله و کتابش ایمان نداشته و امّت خود را به او بشارت نداده، کافرم، جاثلیق گفت: مگر هر حکمی نیاز به دو شاهد عادل ندارد؟

حضرت فرمودند: چرا، او گفت: پس دو شاهد عادل از غیر هم‌کیشان خود که مسیحییت نیز آنان را قبول داشته باشد، معرّفی کن، و از ما هم، از غیر همکیشانمان دو شاهد عادل بخواه.

حضرت فرمودند: حالا سخن به انصاف گفتی. آیا شخص عادلی را که نزد حضرت مسیح مقام و منزلتی داشت قبول داری؟ جاثلیق گفت: این شخص عادل کیست؟ اسم او را بگو، حضرت فرمودند: در باره یوحنّا دیلمی چه می گوئی؟ گفت: به‌به! محبوب‏ترین شخص نزد مسیح را نام بردی.

امام رضا فرمودند: تو را قسم می‏دهم آیا در انجیل چنین نیامده که یوحنّا گفت: مسیح مرا به دین محمّد عربی آگاه کرد و مژده داد که بعد از او خواهد آمد و من نیز به حواریون مژده دادم و آنها به او ایمان آوردند. جاثلیق گفت: بله، یوحنّا از قول حضرت مسیح چنین مطلبی را نقل کرده است و نبوّت مردی را مژده داده و نیز به اهل‌بیت و وصی او بشارت داده است و معین نکرده که این موضوع چه زمانی اتّفاق خواهد افتاد و آنان را نیز برایمان معرّفی نکرده است تا آنها را بشناسیم.

حضرت فرمودند: اگر کسی که بتواند انجیل را بخواند در اینجا حاضر کنیم و مطالب مربوط به محمّد و اهل‌بیت و امّتش را برایت تلاوت کند، آیا ایمان می‏آوری؟ گفت: حرف خوبی است، حضرت به نسطاس رومی فرمودند: سفر ثالث انجیل را تا چه حدّی از حفظ هستی؟

گفت: به تمام‌وکمال آن را حفظ هستم. سپس رو به رأس الجالوت نموده، فرمودند: آیا انجیل خوانده‏ای؟ گفت: بله، حضرت فرمودند: من سفر ثالث را می‏خوانم، اگر در آنجا مطلبی در باره محمّد و اهل‌بیت او – سلام‌الله علیهم – و نیز امّتش بود، شهادت دهید و اگر مطلبی در این باره نبود، شهادت ندهید.

آنگاه امام رضا شروع به خواندن سفر ثالث کردند و وقتی به مطلب مربوط به پیامبر صلی‌الله علیه و آله رسیدند، وقف کرده فرمودند: تو را به حقّ مسیح و مادرش قسم می‏دهم، آیا دانستی که من عالم به انجیل هستم؟ گفت: بله. سپس مطلب مربوط به محمّد و اهل‌بیت و امّتش را تلاوت فرمود. گفت: حال چه می گوئی؟

این عین گفتار حضرت مسیح علیه‌السلام است، اگر مطالب انجیل را تکذیب کنی، موسی و عیسی علیهماالسلام را تکذیب کرده‏ای و اگر این مطلب را منکر شوی، قتلت واجب است، زیرا به خدا و پیامبر و کتابت کافر شده‌ای. جاثلیق گفت: مطلبی را که از انجیل برایم روشن شود انکار نمی‏کنم، بلکه بدان اذعان دارم. حضرت فرمودند: شاهد بر اقرار او باشید.

حضرت ادامه دادند: آنچه می‏خواهی بپرس. جاثلیق پرسید: حواریون حضرت مسیح و نیز علماء انجیل چند نفر بودند؟ حضرت فرمودند: از خوب کسی سؤال کردی. حواریون دوازده نفر بودند که عالم‌ترین و فاضل‌ترین آنان، ألوقا بود.

و علمای مسیحی‏ها سه نفر بودند، «یوحنّا»ی اکبر در «أج»، «یوحنّا» در «قرقیسیا» و «یوحنّا» دیلمی در رجّاز و مطالب مربوط به پیامبر اکرم صلی‌الله علیه و آله و سلّم و اهل‌بیت و امّتش نزد او بوده و هم او بود که امّت عیسی و بنی‌اسرائیل را به نبوّت حضرت محمّد و اهل‌بیت و امّتش، مژده داد.

آنگاه امام رضا فرمود: ای مسیحی! به خدا سوگند ما به «عیسی» ای که به محمّد صلی‌الله علیه و آله ایمان داشت، ایمان داریم، و نسبت به «عیسی»ی شما ایرادی نداریم به‌جز ضعف و ناتوانی و کمی نماز و روزه‏اش. جاثلیق گفت: به خدا قسم، علم خود را فاسد نمودی و خود را تضعیف کردی. گمان می‏کردم تو عالم‌ترین فرد در بین مسلمانان هستی.

امام رضا (علیه‌السلام) فرمودند: مگر چطور شده است؟ او گفت: می‌گویی: عیسی ضعیف بود و کم روزه می‏گرفت و کم نماز می‏خواند، و حال‌آنکه عیسی، حتّی یک روز را بدون روزه نگذراند و حتّی یک شب نخوابید، همیشه روزها روزه بود و شب‌ها شب‌زنده‌دار! حضرت فرمودند: برای تقرّب به چه کسی روزه می‏گرفت و نماز می‌خواند؟! جاثلیق از کلام افتاد و ساکت شد.

معنای این کلام امام این است که اگر واقعاً عیسی خدا بود پس برای که عبادت می‌کرد تقرب به چه کسی را خواستار بود؟!

سپس حضرت فرمودند: می‏خواهم مطلبی از تو بپرسم؟ جاثلیق گفت: بپرس. اگر جوابش را بدانم، پاسخ می‏دهم. حضرت پرسیدند: چرا منکر هستی که عیسی، به اجازه خدا مرده‏ها را زنده می‏کرد؟ جاثلیق گفت: زیرا کسی که مرده‏ها را زنده کند و نابینا و شخص مبتلا به پیسی را شفا دهد خداست، و شایسته پرستش.

حضرت فرمود: یسع نیز کارهایی نظیر کارهای عیسی انجام می‏داد. بر روی آب راه می‏رفت. مرده زنده می‏کرد. نابینا و مبتلای به پیسی را شفا می‌داد، ولی امّتش او را خدا ندانسته و کسی او را نپرستید. «حزقیل» پیامبر نیز مثل عیسی بن مریم مرده زنده کرد. سی و پنج هزار نفر را بعد از گذشت شصت سال از مرگشان، زنده نمود.

آنگاه رو به رأس الجالوت نموده، فرمود: آیا مطالب مربوط به این عدّه از جوانان بنی‌اسرائیل را در تورات دیده‏ای؟ «بخت‏نصّر» آنها را از بین اسرای بنی‌اسرائیل که در هنگام حمله به بیت‌المقدس اسیر شده بودند، انتخاب کرده، به بابل برد. خداوند نیز وی را به‌سوی آنها فرستاد و او آنها را زنده نمود. این مطلب در تورات هست و هر کس از شما آن را انکار کند، کافر است.

رأس الجالوت گفت: این مطلب را شنیده‏ایم، و از آن مطّلع هستیم، حضرت فرمود: درست است، حال دقّت کن و ببین آیا این سفر از تورات را درست می‏خوانم؟ سپس آیاتی از تورات را بر ما تلاوت فرمود، یهودی با شنیدن تلاوت و صوت آن حضرت، با تعجّب، بدن خود را به راست و چپ حرکت می‏داد.

رأس الجالوت نیز لقبی است که به بزرگان و علمای یهود داده می‌شد.

سپس امام رضا (علیه‌السلام) رو به جاثلیق کرده، پرسیدند: آیا اینها قبل از عیسی بوده‏اند یا عیسی قبل از آنها؟ گفت: آنها قبل از عیسی بوده‏اند. حضرت فرمودند: قریش همگی نزد رسول خدا صلی‌الله علیه و آله آمدند و درخواست کردند که حضرت مرده‏هایشان را زنده کند. آن حضرت، علی بن ابی‌طالب علیهماالسلام را همراه آنان به صحرا (یا گورستان) فرستادند و فرمودند: «به صحرا (یا گورستان) برو و با صدای بلند افرادی را که اینها درخواست زنده شدن آنان را دارند، صدا بزن و تک‌تک نام آنان را ببر و بگو: محمّد، رسول خدا می‏گوید: به اذن خدا برخیزید! (امیرمؤمنان نیز آنان را ندا کرد) همه برخاسته، خاک‏های سرخود را می‏تکاندند».

قریشیان نیز از آنان درباره امورشان سؤال می‏کردند و در ضمن گفتند: محمّد پیامبر شده است. مردگان از خاک برخاسته گفتند: ای‌کاش، ما او را درک کرده، به او ایمان می‏آوردیم. و پیغمبر نیز افراد نابینا یا مبتلا به بیماری پیسی و نیز دیوانگان را شفا داده است، با حیوانات، پرندگان، جنّ و شیاطین صحبت کرده است. ولی ما آن حضرت را خدا نمی‏دانیم، و درعین‌حال منکر فضائل این دسته از پیامبران (عیسی، یسع، حزقیل و محمّد – صلی‌الله علیه و آله و علیهم اجمعین -) نیستیم. شما که عیسی را خدا می‏دانید، باید یسع و حزقیل را نیز خدا بدانید. چون آنان نیز مثل عیسی مرده زنده می‏کرده‏اند، و نیز معجزات دیگر حضرت عیسی را نیز انجام می‌دادند.

و نیز عدّه‏ای از بنی‌اسرائیل که تعدادشان به هزاران نفر می‏رسید، از ترس طاعون از شهر خود خارج شدند ولی خداوند جان آنان را در یک‌لحظه گرفت. اهل آن شهر، اطراف آنان حصاری کشیدند و آن مردگان را به همان حال رها کردند تا استخوان‌هایشان پوسید. پیامبری از پیامبران بنی‌اسرائیل از آنجا گذر می‏کرد، از کثرت استخوان‌های پوسیده تعجّب کرد.

خداوند عزوجل به او وحی نمود که: آیا دوستداری آنان را برایت زنده کنم تا آنان را انذار کرده و دین خود را تبلیغ کنی؟ گفت: بله. خداوند وحی فرمود که: آنان را صدا بزن! آن پیغمبر نیز چنین ندا کرد: ای استخوان‌های پوسیده! به اذن خدا برخیزید! همگی زنده شدند و درحالی‌که خاک‏ها را از سرخود می‏زدودند، برخاستند.

و همچنین ابراهیم خلیل الرّحمن علیه‌السلام آن زمان که پرندگان را گرفت و تکه‌تکه نمود، و هر تکه را بر کوهی نهاد و سپس آنها را فراخواند و آنها زنده شدند و به‌سوی او حرکت کردند.

و نیز موسی بن عمران علیه‌السلام و هفتاد نفر همراهش که از بین بنی‌اسرائیل انتخاب کرده بود و همراه او به کوه رفتند و گفتند: تو خدا را دیده‏ای، او را به ما نیز نشان بده. حضرت گفتند: من او را ندیده‏ام. ولی آنان اصرار کرده گفتند:

 «لَنْ نُؤْمِنَ لَکَ حَتَّی نَرَی اللَّهَ جَهْرَهً» (ما سخنان تو را تصدیق نمی‏کنیم مگر اینکه بالعین و آشکار خدا را ببینیم – سوره بقره آیه ۵۵) در نتیجه صاعقه‏ای آنان را سوزاند و نابود ساخت.

و موسی تنها ماند و به خدا عرضه داشت: خدایا! من هفتاد نفر از بنی‌اسرائیل را انتخاب کردم و به همراه خود آوردم و حال تنها برمی‌گردم، چگونه ممکن است قومم سخنان مرا در مورد این واقعه بپذیرند؟ اگر می‏خواستی، هم من و هم آنان را قبلاً از بین می‏بردی، آیا ما را به‌خاطر کار نابخردان هلاک می‌سازی؟ (مضمون آیه ۱۵۵ سوره اعراف)، خداوند نیز آنان را پس از مرگشان زنده نمود.

سپس امام رضا ادامه دادند: هیچ‌یک از مواردی را که برایت ذکر کردم نمی‏توانی ردّ کنی. زیرا همگی، مضمون آیاتی از تورات، انجیل، زبور و قرآن است. اگر هر کس که مرده زنده می‏کند و نابینایان و مبتلایان به پیسی و دیوانگان را شفا می‏دهد، خدا باشد. پس اینها را هم خدا بدان، حال، چه می گوئی؟ جاثلیق گفت: بله، حرف، حرف شماست و معبودی نیست جز اللَّه.

سپس رو به رأس الجالوت نموده فرمودند: تو را به ده آیه‏ای که بر موسی بن عمران نازل شد، قسم می‌دهم که آیا خبر محمّد و امّتش در تورات، موجود هست؟ (و آن خبر چنین است:) «آن زمان که امّت آخر، پیروان آن شتر سوار، بیایند، و خداوند را بسیار بسیار تسبیح گویند، تسبیحی جدید در معبدهایی نو. در آن زمان، بنی‌اسرائیل باید به‌سوی آنان و به‌سوی پادشاهشان روان شوند تا قلوبشان آرامش یابد. زیرا آنان شمشیرهایی به دست دارند که به‌وسیله آن شمشیرها از کفّار (محارب) در گوشه‌وکنار زمین انتقام می‏گیرند.» آیا این مطلب، همین‌گونه در تورات مکتوب نیست؟ رأس الجالوت گفت: آری. ما نیز آن را همین‌گونه در تورات یافته‏ایم.

سپس به جاثلیق فرمود: با کتاب «شعیا» در چه حدی آشنا هستی؟ گفت: آن را حرف‌به‌حرف می‏دانم و بلد هستم. سپس به آن دو فرمود: آیا قبول دارید که این مطلب از گفته‏های اوست: «ای مردم! من تصویر آن شخص سوار بر درازگوش را دیدم درحالی‌که لباس‌هایی از نور بر تن داشت و آن شتر سوار را دیدم که نورش همچون نور ماه بوده»؟ آن دو پاسخ دادند: بله، شعیا چنین چیزی گفته است. حضرت فرمودند: آیا با این گفته عیسی علیه‌السلام در انجیل آشنا هستی: «من به‌سوی خدای شما و خدای خودم خواهم رفت، و فارقلیطا خواهد آمد.».

توضیح اینکه: فارقلیط به معنای کسی است که نام او بر سر زبان‌ها باشد و همه‌کس او را ستایش کند و معنی «احمد» همین است.

و اوست که به نفع من و به حقّ شهادت خواهد داد همان‌طور که من برای او شهادت دادم و اوست که همه چیز را برای شما تفسیر خواهد کرد و اوست که رسوائی‏های امّت‏ها را آشکار خواهد کرد و اوست که ستون خیمه کفر را خواهد شکست. جاثلیق گفت: هر چه از انجیل بخوانی آن را قبول داریم. حضرت فرمود: آیا قبول داری این مطلب در انجیل موجود است؟ گفت: بله.

امام رضا (علیه‌السلام) ادامه دادند: آن زمان که انجیل اوّل را گم کردید، آن را نزد چه کسی یافتید و چه کسی این انجیل را برای شما وضع نمود؟ گفت: ما فقطّ یک روز انجیل را گم کردیم و سپس آن را تروتازه پیدا کردیم، یوحنّا و متّی آن را برایمان پیدا کردند. حضرت به او گفتند: چقدر نسبت به قصّه این انجیل و علماء آن بی‏اطّلاع هستی! اگر این مطلب همان‌طور باشد که تو می‌گویی، پس چرا در مورد انجیل دچار اختلاف شدید؟ این اختلاف در همین انجیلی است که امروزه در دست دارید. اگر مثل روز اوّل بود، در آن اختلاف نمی‏کردید.

ولی من مطلب را برایت روشن می‏کنم: آن زمان که انجیل اوّل گم شد، مسیحی‏ها نزد علماء خود جمع شدند و گفتند: عیسی بن مریم که کشته شده است و انجیل را نیز گم کرده‏ایم، شما علماء چه نزد خود دارید؟ الوقا و مرقابوس گفتند: ما انجیل را از حفظ هستیم و هر روز یکشنبه یک سفر از آن را برای شما خواهیم آورد. محزون نباشید و کنیسه‏ها را خالی نگذارید. هر یکشنبه، یک سفر از آن را برای شما خواهیم خواند تا تمام انجیل جمع‌آوری شود. سپس الوقا، مرقابوس، یوحنّا و متی نشستند و این انجیل را پس از گم‌شدن انجیل اوّل برای شما نگاشتند و این چهار نفر شاگرد شاگردان نخستین بودند. آیا این مطلب را می‏دانستی؟

جاثلیق گفت: این مطلب را تابه‌حال نمی‏دانستم، و از برکت آگاهی شما نسبت به انجیل، امروز برایم روشن شد و مطالب دیگری را که تو می‌دانستی از شما شنیدم، قلبم گواهی می‏دهد که آنها حقّ است، از سخنان شما بسیار استفاده کردم.

امام رضا فرمودند: به عقیده تو، شهادت اینها چگونه است؟ گفت: شهادت اینها کاملاً قابل‌قبول است. اینها علماء انجیل هستند و هر چه را تأیید کنند و بدان گواهی دهند حقّ است.

حضرت به مأمون و اهل‌بیتش و سایرین فرمود: شما شاهد باشید. گفتند: ما شاهدیم. سپس به جاثلیق فرمود: تو را به حقّ پسر (عیسی علیه‌السلام) و مادرش (مریم علیه‌السلام) قسم می‏دهم، آیا می‏دانی که متّی گفته است: مسیح، فرزند داود بن ابراهیم بن اسحاق بن یعقوب بن یهوذا بن خضرون است. و مرقابوس در باره اصل‌ونسب عیسی بن مریم علیهماالسلام گفته است: او «کلمه» خداست که خداوند او را در جسد انسانی قرارداد و به‌صورت انسان در آمد و الوقا گفته است: عیسی بن مریم علیهماالسلام و مادرش انسان‌هایی بودند از خون و گوشت که روح‌القدس در آنان حلول کرد.

و در ضمن قبول داری که از جمله مطالب عیسی درباره خودش، این است که فرموده: «ای حواریون! به‌راستی و صداقت برایتان می‏گویم: هیچ‌کس به آسمان نخواهد رفت جز آنکه از آن فرود آمده مگر آن شتر سوار، خاتم الأنبیاء که او به آسمان صعود می‏کند و فرود می‏آید.»، نظرت در باره این سخن چیست؟ جاثلیق گفت: این سخن عیسی است و ما آن را انکار نمی‏کنیم.

توضیح اینکه: امام با این کلام به او می‌گوید، شما که قائل به این هستید که حضرت عیسی به آسمان رفته است، پس چطور این کلام را قبول دارید؟!

امام رضا فرمودند: نظرت در باره شهادت و گواهی الوقا، مرقابوس و متّی در باره عیسی و اصل‌ونسب او چیست؟ جاثلیق گفت: به عیسی افتراء زده‏اند، حضرت به حضّار فرمودند: آیا (همین الآن) پاکی و صداقت آنان را تأیید نکرد و نگفت آنان علماء انجیل هستند و گفتارشان حقّ است و حقیقت؟! جاثلیق گفت: ای دانشمند مسلمین، دوست دارم مرا در مورد این چهار نفر معاف داری، حضرت فرمودند: قبول است. تو را معاف کردیم. حال هر چه می‏خواهی سؤال کن. جاثلیق عرض کرد: بهتر است دیگری سؤال کند. به حقّ مسیح قسم، گمان نداشتم در بین علماء مسلمین کسی مثل شما وجود داشته باشد.

این مناظره شگفت‌آور دارای مطالب ناب و دلایلی است که امروزه نیز می‌توان از آن استفاده کرد و این نشانه‌ای از علم فوق‌العاده امام رضا (علیه‌السلام) است.

متن عربی

مَّ الْتَفَتَ إِلَى الْجَاثَلِیقِ. فَقَالَ: یَا جَاثَلِیقُ هَذَا ابْنُ عَمِّی عَلِیُّ بْنُ مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ. وَ هُوَ مِنْ وُلْدِ فَاطِمَهَ بِنْتِ نَبِیِّنَا وَ ابْنُ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ. فَأُحِبُّ أَنْ تُکَلِّمَهُ أَوْ تُحَاجَّهُ وَ تُنْصِفَهُ. فَقَالَ: الْجَاثَلِیقُ یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ کَیْفَ أُحَاجُّ رَجُلًا یَحْتَجُّ عَلَیَّ بِکِتَابٍ أَنَا مُنْکِرُهُ وَ نَبِیٍّ لَا أُومِنُ بِهِ؟ فَقَالَ لَهُ الرِّضَا علیه السلام: یَا نَصْرَانِیُّ فَإِنِ احْتَجَجْتُ عَلَیْکَ بِإِنْجِیلِکَ أَ تُقِرُّ بِهِ؟ قَالَ الْجَاثَلِیقُ: وَ هَلْ أَقْدِرُ عَلَى رَفْعِ مَا نَطَقَ بِهِ الْإِنْجِیلُ نَعَمْ؟ وَ اللَّهِ أُقِرُّ بِهِ عَلَى رَغْمِ أَنْفِی. فَقَالَ لَهُ الرِّضَا علیه السلام: سَلْ عَمَّا بَدَا لَکَ وَ اسْمَعِ الْجَوَابَ.

فَقَالَ: الْجَاثَلِیقُ مَا تَقُولُ فِی نُبُوَّهِ عِیسَى وَ کِتَابِهِ هَلْ‏ تُنْکِرُ مِنْهُمَا شَیْئاً؟ قَالَ الرِّضَا: أَنَا مُقِرٌّ بِنُبُوَّهِ عِیسَى وَ کِتَابِهِ وَ مَا بَشَّرَ بِهِ أُمَّتَهُ وَ أَقَرَّتْ بِهِ الْحَوَارِیُّونَ وَ کَافِرٌ بِنُبُوَّهِ کُلِّ عِیسًى لَمْ یُقِرَّ بِنُبُوَّهِ مُحَمَّدٍ صلی الله علیه و آله وَ بِکِتَابِهِ وَ لَمْ یُبَشِّرْ بِهِ أُمَّتَهُ. قَالَ الْجَاثَلِیقُ: أَ لَیْسَ إِنَّمَا نَقْطَعُ الْأَحْکَامَ بِشَاهِدَیْ عَدْلٍ؟ قَالَ علیه السلام: بَلَى قَالَ فَأَقِمْ شَاهِدَیْنِ مِنْ غَیْرِ أَهْلِ مِلَّتِکَ عَلَى نُبُوَّهِ مُحَمَّدٍ صلی الله علیه و آله مِمَّنْ لَا تُنْکِرُهُ النَّصْرَانِیَّهُ وَ سَلْنَا مِثْلَ ذَلِکَ مِنْ غَیْرِ أَهْلِ مِلَّتِنَا.

قَالَ الرِّضَا علیه السلام: أَلْآنَ جِئْتَ بِالنَّصِفَهِ. یَا نَصْرَانِیُّ. أَ لَا تَقْبَلُ مِنِّی الْعَدْلَ الْمُقَدَّمَ عِنْدَ الْمَسِیحِ عِیسَى ابْنِ مَرْیَمَ علیه السلام؟ قَالَ الْجَاثَلِیقُ: وَ مَنْ هَذَا الْعَدْلُ سَمِّهِ لِی. قَالَ: مَا تَقُولُ فِی یُوحَنَّا الدَّیْلَمِیِّ قَالَ بَخْ بَخْ ذَکَرْتَ أَحَبَّ النَّاسِ إِلَى الْمَسِیحِ. قَالَ: فَأَقْسَمْتُ عَلَیْکَ هَلْ نَطَقَ الْإِنْجِیلُ أَنَّ یُوحَنَّا؟ قَالَ إِنَّمَا الْمَسِیحُ أَخْبَرَنِی بِدِینِ مُحَمَّدٍ الْعَرَبِیِّ وَ بَشَّرَنِی بِهِ أَنَّهُ یَکُونُ مِنْ بَعْدِهِ فَبَشَّرْتُ بِهِ الْحَوَارِیِّینَ فَآمَنُوا بِهِ. قَالَ الْجَاثَلِیقُ: قَدْ ذَکَرَ ذَلِکَ یُوحَنَّا عَنِ الْمَسِیحِ وَ بَشَّرَ بِنُبُوَّهِ رَجُلٍ وَ بِأَهْلِ بَیْتِهِ وَ وَصِیِّهِ وَ لَمْ یُلَخِّصْ مَتَى یَکُونُ ذَلِکَ وَ لَمْ تسم [یُسَمِ‏] لَنَا الْقَوْمَ فَنَعْرِفَهُمْ.

قَالَ الرِّضَا علیه السلام: فَإِنْ جِئْنَاکَ بِمَنْ یَقْرَأُ الْإِنْجِیلَ فَتَلَا عَلَیْکَ ذِکْرَ مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَیْتِهِ وَ أُمَّتِهِ أَ تُؤْمِنُ بِهِ؟ قَالَ: سَدِیداً. قَالَ الرِّضَا علیه السلام: لِنِسْطَاسَ الرُّومِیِّ کَیْفَ حِفْظُکَ لِلسِّفْرِ الثَّالِثِ مِنَ الْإِنْجِیلِ؟ قَالَ: مَا أَحْفَظَنِی لَهُ. ثُمَّ الْتَفَتَ إِلَى رَأْسِ الْجَالُوتِ. فَقَالَ: أَ لَسْتَ تَقْرَأُ الْإِنْجِیلَ؟ قَالَ: بَلَى لَعَمْرِی. قَالَ: فَخُذْ عَلَى السِّفْرِ فَإِنْ کَانَ فِیهِ ذِکْرُ مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَیْتِهِ وَ أُمَّتِهِ فَاشْهَدُوا لِی وَ إِنْ لَمْ یَکُنْ فِیهِ ذِکْرُهُ فَلَا تَشْهَدُوا لِی. ثُمَّ قَرَأَ علیه السلام السِّفْرَ الثَّالِثَ حَتَّى بَلَغَ ذِکْرَ النَّبِیِّ صلی الله علیه و آله وَقَفَ.

ثُمَّ قَالَ یَا نَصْرَانِیُّ. إِنِّی أَسْأَلُکَ‏ بِحَقِّ الْمَسِیحِ وَ أُمِّهِ أَ تَعْلَمُ أَنِّی عَالِمٌ بِالْإِنْجِیلِ. قَالَ: نَعَمْ. ثُمَّ تَلَا عَلَیْنَا ذِکْرَ مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَیْتِهِ وَ أُمَّتِهِ. ثُمَّ قَالَ: مَا تَقُولُ یَا نَصْرَانِیُّ هَذَا قَوْلُ عِیسَى ابْنِ مَرْیَمَ علیه السلام؟ فَإِنْ کَذَّبْتَ بِمَا یَنْطِقُ بِهِ الْإِنْجِیلُ فَقَدْ کَذَّبْتَ مُوسَى وَ عِیسَى علیه السلام وَ مَتَى أَنْکَرْتَ هَذَا الذِّکْرَ وَجَبَ عَلَیْکَ الْقَتْلُ. لِأَنَّکَ تَکُونُ قَدْ کَفَرْتَ بِرَبِّکَ وَ نَبِیِّکَ وَ بِکِتَابِکَ. قَالَ الْجَاثَلِیقُ: لَا أُنْکِرُ مَا قَدْ بَانَ لِی فِی الْإِنْجِیلِ وَ إِنِّی لَمُقِرٌّ بِهِ. قَالَ الرِّضَا علیه السلام: اشْهَدُوا عَلَى إِقْرَارِهِ.

ثُمَّ قَالَ: یَا جَاثَلِیقُ سَلْ عَمَّا بَدَا لَکَ. قَالَ الْجَاثَلِیقُ: أَخْبِرْنِی عَنْ حَوَارِیِّ عِیسَى ابْنِ مَرْیَمَ علیه السلام کَمْ کَانَ عِدَّتُهُمْ وَ عَنْ عُلَمَاءِ الْإِنْجِیلِ کَمْ کَانُوا؟ قَالَ الرِّضَا علیه السلام: عَلَى الْخَبِیرِ سَقَطْتَ أَمَّا الْحَوَارِیُّونَ فَکَانُوا اثْنَیْ عَشَرَ رَجُلًا. وَ کَانَ أَعْلَمُهُمْ وَ أَفْضَلُهُمْ أَلُوقَا وَ أَمَّا عُلَمَاءُ النَّصَارَى. فَکَانُوا ثَلَاثَهَ رِجَالٍ یُوحَنَّا الْأَکْبَرُ بِأَجّ وَ یُوحَنَّا بِقَرْقِیسِیَا وَ یُوحَنَّا الدَّیْلَمِیُّ بِرِجَازَ وَ عِنْدَهُ کَانَ ذِکْرُ النَّبِیِّ صلی الله علیه و آله وَ ذِکْرُ أَهْلِ بَیْتِهِ وَ أُمَّتِهِ وَ هُوَ الَّذِی بَشَّرَ أُمَّهَ عِیسَى وَ بَنِی إِسْرَائِیلَ بِهِ.

ثُمَّ قَالَ لَهُ: یَا نَصْرَانِیُّ. وَ اللَّهِ إِنَّا لَنُؤْمِنُ بِعِیسَى الَّذِی آمَنَ بِمُحَمَّدٍ صلی الله علیه و آله. وَ مَا نَنْقِمُ عَلَى عِیسَاکُمْ شَیْئاً إِلَّا ضَعْفَهُ وَ قِلَّهَ صِیَامِهِ وَ صَلَاتِهِ‏. قَالَ الْجَاثَلِیقُ: أَفْسَدْتَ وَ اللَّهِ عِلْمَکَ وَ ضَعَّفْتَ أَمْرَکَ وَ مَا کُنْتُ ظَنَنْتُ إِلَّا أَنَّکَ أَعْلَمُ أَهْلِ الْإِسْلَامِ. قَالَ الرِّضَا علیه السلام: وَ کَیْفَ ذَاکَ؟ قَالَ الْجَاثَلِیقُ: مِنْ قَوْلِکَ أَنَّ عِیسَى کَانَ ضَعِیفاً قَلِیلَ الصِّیَامِ قَلِیلَ الصَّلَاهِ. وَ مَا أَفْطَرَ عِیسَى یَوْماً قَطُّ وَ لَا نَامَ بِلَیْلٍ قَطُّ وَ مَا زَالَ صَائِمَ الدَّهْرِ وَ قَائِمَ اللَّیْلِ. قَالَ الرِّضَا علیه السلام: فَلِمَنْ کَانَ یَصُومُ وَ یُصَلِّی؟ قَالَ: فَخَرِسَ الْجَاثَلِیقُ وَ انْقَطَعَ.

قَالَ الرِّضَا علیه السلام: یَا نَصْرَانِیُّ. أَسْأَلُکَ عَنْ مَسْأَلَهٍ قَالَ سَلْ فَإِنْ کَانَ عِنْدِی عِلْمُهَا أَجَبْتُکَ. قَالَ الرِّضَا علیه السلام: مَا أَنْکَرْتَ أَنَّ عِیسَى علیه السلام کَانَ یُحْیِی الْمَوْتَى بِإِذْنِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ. قَالَ الْجَاثَلِیقُ: أَنْکَرْتُ ذَلِکَ مِنْ أَجْلِ أَنَّ مَنْ أَحْیَا الْمَوْتَى وَ أَبْرَأَ الْأَکْمَهَ وَ الْأَبْرَصَ فَهُوَ رَبٌّ مُسْتَحِقٌّ لِأَنْ یُعْبَدَ. قَالَ الرِّضَا علیه السلام: فَإِنَّ الْیَسَعَ قَدْ صَنَعَ مِثْلَ مَا صَنَعَ عِیسَى علیه السلام مَشَى عَلَى الْمَاءِ وَ أَحْیَا الْمَوْتَى وَ أَبْرَأَ الْأَکْمَهَ وَ الْأَبْرَصَ. فَلَمْ تَتَّخِذْهُ أُمَّتُهُ رَبّاً وَ لَمْ یَعْبُدْهُ أَحَدٌ مِنْ دُونِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ. وَ لَقَدْ صَنَعَ حِزْقِیلُ النَّبِیُّ علیه السلام مِثْلَ مَا صَنَعَ عِیسَى ابْنُ مَرْیَمَ فَأَحْیَا خَمْسَهً وَ ثَلَاثِینَ أَلْفَ رَجُلٍ مِنْ بَعْدِ مَوْتِهِمْ بِسِتِّینَ سَنَهً.

 ثُمَّ الْتَفَتَ إِلَى رَأْسِ الْجَالُوتِ. فَقَالَ لَهُ: یَا رَأْسَ الْجَالُوتِ. أَ تَجِدُ هَؤُلَاءِ فِی شَبَابِ بَنِی إِسْرَائِیلَ فِی التَّوْرَاهِ اخْتَارَهُمْ بُخْتَ‏نَصَّرُ مِنْ سَبْیِ بَنِی إِسْرَائِیلَ حِینَ غَزَا بَیْتَ الْمَقْدِسِ. ثُمَّ انْصَرَفَ بِهِمْ إِلَى بَابِلَ فَأَرْسَلَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَیْهِمْ فَأَحْیَاهُمْ هَذَا فِی التَّوْرَاهِ لَا یَدْفَعُهُ إِلَّا کَافِرٌ مِنْکُمْ. قَالَ رَأْسُ الْجَالُوتِ: قَدْ سَمِعْنَا بِهِ وَ عَرَفْنَاهُ قَالَ صَدَقْتَ. ثُمَّ قَالَ: یَا یَهُودِیُّ. خُذْ عَلَى هَذَا السِّفْرِ مِنَ التَّوْرَاهِ. فَتَلَا علیه السلام عَلَیْنَا مِنَ التَّوْرَاهِ آیَاتٍ. فَأَقْبَلَ الْیَهُودِیُّ یَتَرَجَّجُ لِقِرَاءَتِهِ وَ یَتَعَجَّبُ.

ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى النَّصْرَانِیِ‏. فَقَالَ: یَا نَصْرَانِیُّ. أَ فَهَؤُلَاءِ کَانُوا قَبْلَ عِیسَى أَمْ عِیسَى کَانَ قَبْلَهُمْ؟ قَالَ: بَلْ کَانُوا قَبْلَهُ. فَقَالَ الرِّضَا علیه السلام: لَقَدِ اجْتَمَعَتْ قُرَیْشٌ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلی الله علیه و آله فَسَأَلُوهُ أَنْ یُحْیِیَ لَهُمْ مَوْتَاهُمْ. فَوَجَّهَ مَعَهُمْ عَلِیَّ بْنَ أَبِی طَالِبٍ علیه السلام. فَقَالَ لَهُ اذْهَبْ إِلَى الْجَبَّانَهِ فَنَادِ بِأَسْمَاءِ هَؤُلَاءِ الرَّهْطِ الَّذِینَ یَسْأَلُونَ عَنْهُمْ بِأَعْلَى صَوْتِکَ یَا فُلَانُ وَ یَا فُلَانُ وَ یَا فُلَانُ یَقُولُ لَکُمْ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه و آله قُومُوا بِإِذْنِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ. فَقَامُوا یَنْفُضُونَ التُّرَابَ عَنْ رُءُوسِهِمْ. فَأَقْبَلَتْ قُرَیْشٌ یَسْأَلُهُمْ عَنْ أُمُورِهِمْ. ثُمَّ أَخْبَرُوهُمْ أَنَّ مُحَمَّداً قَدْ بُعِثَ نَبِیّاً فَقَالُوا وَدِدْنَا أَنَّا أَدْرَکْنَاهُ فَنُؤْمِنُ بِهِ. وَ لَقَدْ أَبْرَأَ الْأَکْمَهَ وَ الْأَبْرَصَ وَ الْمَجَانِینَ وَ کَلَّمَهُ الْبَهَائِمُ وَ الطَّیْرُ وَ الْجِنُّ وَ الشَّیَاطِینُ وَ لَمْ نَتَّخِذْهُ رَبّاً مِنْ دُونِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لَمْ نُنْکِرْ لِأَحَدٍ مِنْ هَؤُلَاءِ فَضْلَهُمْ.

فَمَتَى اتَّخَذْتُمْ عِیسَى رَبّاً جَازَ لَکُمْ أَنْ تَتَّخِذُوا الْیَسَعَ وَ حِزْقِیلَ رَبّاً  لِأَنَّهُمَا قَدْ صَنَعَا مِثْلَ مَا صَنَعَ عِیسَى ابْنُ مَرْیَمَ علیه السلام مِنْ إِحْیَاءِ الْمَوْتَى وَ غَیْرِهِ. وَ إِنَّ قَوْماً مِنْ بَنِی إِسْرَائِیلَ خَرَجُوا مِنْ بِلَادِهِمْ مِنَ الطَّاعُونِ وَ هُمْ أُلُوفٌ حَذَرَ الْمَوْتِ. فَأَمَاتَهُمُ اللَّهُ فِی سَاعَهٍ وَاحِدَهٍ فَعَمَدَ أَهْلُ تِلْکَ الْقَرْیَهِ. فَحَظَرُوا عَلَیْهِمْ حَظِیرَهً فَلَمْ یَزَالُوا فِیهَا حَتَّى نَخِرَتْ عِظَامُهُمْ وَ صَارُوا رَمِیماً. فَمَرَّ بِهِمْ نَبِیٌّ مِنْ أَنْبِیَاءِ بَنِی إِسْرَائِیلَ فَتَعَجَّبَ مِنْهُمْ وَ مِنْ کَثْرَهِ الْعِظَامِ الْبَالِیَهِ. فَأَوْحَى اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَیْهِ أَ تُحِبُّ أَنْ أُحْیِیَهُمْ لَکَ فَتُنْذِرَهُمْ؟ قَالَ: نَعَمْ یَا رَبِّ. فَأَوْحَى اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَیْهِ أَنْ نَادِهِمْ. فَقَالَ: أَیَّتُهَا الْعِظَامُ الْبَالِیَهُ قُومِی بِإِذْنِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ. فَقَامُوا أَحْیَاءً أَجْمَعُونَ یَنْفُضُونَ التُّرَابَ عَنْ رُءُوسِهِمْ.

ثُمَّ إِبْرَاهِیمُ خَلِیلُ الرَّحْمَنِ علیه السلام حِینَ أَخَذَ الطَّیْرَ فَقَطَعَهُنَّ قِطَعاً ثُمَّ وَضَعَ عَلى‏ کُلِّ جَبَلٍ مِنْهُنَّ جُزْءاً ثُمَّ نَادَاهُنَّ فَأَقْبَلْنَ سَعْیاً إِلَیْهِ. ثُمَّ مُوسَى بْنُ عِمْرَانَ علیه السلام وَ أَصْحَابُهُ السَّبْعُونَ الَّذِینَ اخْتَارَهُمْ صَارُوا مَعَهُ إِلَى الْجَبَلِ. فَقَالُوا: لَهُ إِنَّکَ قَدْ رَأَیْتَ اللَّهَ سُبْحَانَهُ فَأَرِنَاهُ کَمَا رَأَیْتَهُ. فَقَالَ‏: لَهُمْ إِنِّی لَمْ أَرَهُ. فَقَالُوا: لَنْ نُؤْمِنَ لَکَ حَتَّى نَرَى اللَّهَ جَهْرَهً … فَأَخَذَتْهُمُ الصَّاعِقَهُ فَاحْتَرَقُوا عَنْ آخِرِهِمْ. وَ بَقِیَ مُوسَى وَحِیداً.

فَقَالَ: یَا رَبِّ اخْتَرْتُ سَبْعِینَ رَجُلًا مِنْ بَنِی إِسْرَائِیلَ فَجِئْتُ بِهِمْ وَ أَرْجِعُ وَحْدِی فَکَیْفَ یُصَدِّقُنِی قَوْمِی بِمَا أُخْبِرُهُمْ بِهِ؟ فَ لَوْ شِئْتَ أَهْلَکْتَهُمْ مِنْ قَبْلُ وَ إِیَّایَ. أَ تُهْلِکُنا بِما فَعَلَ السُّفَهاءُ مِنَّا؟ فَأَحْیَاهُمُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مِنْ بَعْدِ مَوْتِهِمْ.

وَ کُلُّ شَیْ‏ءٍ ذَکَرْتُهُ لَکَ مِنْ هَذَا لَا تَقْدِرُ عَلَى دَفْعِهِ لِأَنَّ التَّوْرَاهَ وَ الْإِنْجِیلَ وَ الزَّبُورَ وَ الْفُرْقَانَ قَدْ نَطَقَتْ بِهِ. فَإِنْ کَانَ کُلُّ مَنْ أَحْیَا الْمَوْتَى وَ أَبْرَأَ الْأَکْمَهَ وَ الْأَبْرَصَ وَ الْمَجَانِینَ یُتَّخَذُ رَبّاً مِنْ دُونِ اللَّهِ فَاتَّخِذْ هَؤُلَاءِ کُلَّهُمْ أَرْبَاباً. مَا تَقُولُ یَا یَهُودِیُّ؟ فَقَالَ الْجَاثَلِیقُ: الْقَوْلُ قَوْلُکَ وَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ.

ثُمَّ الْتَفَتَ إِلَى رَأْسِ الْجَالُوتِ. فَقَالَ: یَا یَهُودِیُّ. أَقْبِلْ عَلَیَّ أَسْأَلْکَ بِالْعَشْرِ الْآیَاتِ الَّتِی أُنْزِلَتْ عَلَى مُوسَى بْنِ عِمْرَانَ علیه السلام هَلْ تَجِدُ فِی التَّوْرَاهِ مَکْتُوباً بِنَبَإِ مُحَمَّدٍ صلی الله علیه و آله وَ أُمَّتِهِ إِذَا جَاءَتِ الْأُمَّهُ الْأَخِیرَهُ أَتْبَاعُ رَاکِبِ الْبَعِیرِ یُسَبِّحُونَ الرَّبَّ جِدّاً جِدّاً تَسْبِیحاً جَدِیداً فِی الْکَنَائِسِ الْجُدُدِ فلیفرغ [فَلْیَفْزَعْ‏] بَنُو إِسْرَائِیلَ إِلَیْهِمْ وَ إِلَى مَلِکِهِمْ لِتَطْمَئِنَّ قُلُوبُهُمْ فَإِنَّ بِأَیْدِیهِمْ سُیُوفاً یَنْتَقِمُونَ بِهَا مِنَ الْأُمَمِ الْکَافِرَهِ فِی أَقْطَارِ الْأَرْضِ. أَ هَکَذَا هُوَ فِی التَّوْرَاهِ مَکْتُوبٌ؟ قَالَ رَأْسُ الْجَالُوتِ: نَعَمْ إِنَّا لَنَجِدُهُ کَذَلِکَ.

ثُمَّ قَالَ لِلْجَاثَلِیقِ: یَا نَصْرَانِیُّ. کَیْفَ عِلْمُکَ بِکِتَابِ شَعْیَا علیه السلام؟ قَالَ: أَعْرِفُهُ حَرْفاً حَرْفاً. قَالَ لَهُمَا: أَ تَعْرِفَانِ هَذَا مِنْ کَلَامِهِ یَا قَوْمِ إِنِّی رَأَیْتُ صُورَهَ رَاکِبِ الْحِمَارِ لَابِساً جَلَابِیبَ النُّورِ وَ رَأَیْتُ رَاکِبَ الْبَعِیرِ ضَوْءٌ مِثْلُ ضَوْءِ الْقَمَرِ؟ فَقَالا: قَدْ قَالَ ذَلِکَ شَعْیَا علیه السلام.

قَالَ الرِّضَا علیه السلام: یَا نَصْرَانِیُّ. هَلْ تَعْرِفُ فِی الْإِنْجِیلِ قَوْلَ عِیسَى علیه السلام إِنِّی ذَاهِبٌ إِلَى رَبِّکُمْ وَ رَبِّی وَ الْبَارِقْلِیطَا جَاءَ هُوَ الَّذِی یَشْهَدُ لِی بِالْحَقِّ کَمَا شَهِدْتُ لَهُ وَ هُوَ الَّذِی یُفَسِّرُ لَکُمْ کُلَّ شَیْ‏ءٍ وَ هُوَ الَّذِی یُبْدِئُ فَضَائِحَ الْأُمَمِ وَ هُوَ الَّذِی یَکْسِرُ عَمُودَ الْکُفْرِ؟ فَقَالَ الْجَاثَلِیقُ: مَا ذَکَرْتَ شَیْئاً مِنَ الْإِنْجِیلِ إِلَّا وَ نَحْنُ مُقِرُّونَ بِهِ. فَقَالَ: أَ تَجِدُ هَذَا فِی الْإِنْجِیلِ ثَابِتاً یَا جَاثَلِیقُ؟ قَالَ: نَعَمْ.

قَالَ الرِّضَا علیه السلام: یَا جَاثَلِیقُ. أَ لَا تُخْبِرُنِی عَنِ الْإِنْجِیلِ الْأَوَّلِ حِینَ افْتَقَدْتُمُوهُ عِنْدَ مَنْ وَجَدْتُمُوهُ وَ مَنْ وَضَعَ لَکُمْ هَذَا الْإِنْجِیلَ؟ فَقَالَ لَهُ: مَا افْتَقَدْنَا الْإِنْجِیلَ إِلَّا یَوْماً وَاحِداً حَتَّى وَجَدْنَاهُ غَضّاً طَرِیّاً فَأَخْرَجَهُ إِلَیْنَا یُوحَنَّا وَ مَتَّى. فَقَالَ لَهُ الرِّضَا علیه السلام: مَا أَقَلَّ مَعْرِفَتَکَ بِسُنَنِ الْإِنْجِیلِ وَ عُلَمَائِهِ. فَإِنْ کَانَ هَذَا کَمَا تَزْعُمُ فَلِمَ اخْتَلَفْتُمْ فِی الْإِنْجِیلِ وَ إِنَّمَا وَقَعَ الِاخْتِلَافُ فِی هَذَا الْإِنْجِیلِ الَّذِی فِی أَیَادِیکُمُ الْیَوْمَ فَلَوْ کَانَ عَلَى الْعَهْدِ الْأَوَّلِ لَمْ تَخْتَلِفُوا فِیهِ؟ وَ لَکِنِّی مُفِیدُکَ عِلْمَ ذَلِکَ اعْلَمْ. أَنَّهُ لَمَّا افْتُقِدَ الْإِنْجِیلُ الْأَوَّلُ اجْتَمَعَتِ النَّصَارَى إِلَى عُلَمَائِهِمْ. فَقَالُوا لَهُمْ قُتِلَ عِیسَى ابْنُ مَرْیَمَ علیه السلام وَ افْتَقَدْنَا الْإِنْجِیلَ وَ أَنْتُمُ الْعُلَمَاءُ فَمَا عِنْدَکُمْ. فَقَالَ لَهُمْ أَلُوقَا وَ مرقابوس: إِنَّ الْإِنْجِیلَ فِی صُدُورِنَا. وَ نَحْنُ نُخْرِجُهُ إِلَیْکُمْ سِفْراً سِفْراً فِی کُلِّ أَحَدٍ فَلَا تَحْزَنُوا عَلَیْهِ وَ لَا تُخْلُوا الْکَنَائِسَ فَإِنَّا سَنَتْلُوهُ عَلَیْکُمْ فِی کُلِّ أَحَدٍ سِفْراً سِفْراً حَتَّى نَجْمَعَهُ کُلَّهُ.

فَقَعَدَ أَلُوقَا وَ مرقابوس وَ یُوحَنَّا وَ مَتَّى فَوَضَعُوا لَکُمْ هَذَا الْإِنْجِیلَ بَعْدَ مَا افْتَقَدْتُمُ الْإِنْجِیلَ الْأَوَّلَ. وَ إِنَّمَا کَانَ هَؤُلَاءِ الْأَرْبَعَهُ تَلَامِیذَ تَلَامِیذِ  الْأَوَّلِینَ. أَ عَلِمْتَ ذَلِکَ؟ فَقَالَ الْجَاثَلِیقُ: أَمَّا هَذَا فَلَمْ أَعْلَمْهُ وَ قَدْ عَلِمْتُهُ الْآنَ وَ قَدْ بَانَ لِی مِنْ فَضْلِ عِلْمِکَ بِالْإِنْجِیلِ وَ سَمِعْتُ أَشْیَاءَ مِمَّا عَلِمْتُهُ شَهِدَ قَلْبِی أَنَّهَا حَقٌّ. فَاسْتَزَدْتُ کَثِیراً مِنَ الْفَهْمِ.

فَقَالَ لَهُ الرِّضَا علیه السلام: فَکَیْفَ شَهَادَهُ هَؤُلَاءِ عِنْدَکَ؟ قَالَ: جَائِزَهٌ هَؤُلَاءِ عُلَمَاءُ الْإِنْجِیلِ وَ کُلَّمَا شَهِدُوا بِهِ فَهُوَ حَقٌّ. قَالَ الرِّضَا علیه السلام: لِلْمَأْمُونِ وَ مَنْ حَضَرَهُ مِنْ أَهْلِ بَیْتِهِ وَ مِنْ غَیْرِهِمْ: اشْهَدُوا عَلَیْهِ. قَالُوا: قَدْ شَهِدْنَا. ثُمَّ قَالَ علیه السلام لِلْجَاثَلِیقِ: بِحَقِّ الِابْنِ وَ أُمِّهِ هَلْ تَعْلَمُ أَنَّ مَتَّى قَالَ إِنَّ الْمَسِیحَ هُوَ ابْنُ دَاوُدَ بْنِ إِبْرَاهِیمَ بْنِ إِسْحَاقَ بْنِ یَعْقُوبَ بْنِ یَهُوذَا بْنِ خضرون. فَقَالَ مرقابوس فِی نِسْبَهِ عِیسَى ابْنِ مَرْیَمَ علیه السلام إِنَّهُ کَلِمَهُ اللَّهِ أَحَلَّهَا فِی جَسَدِ الْآدَمِیِّ فَصَارَتْ إِنْسَاناً. وَ قَالَ أَلُوقَا إِنَّ عِیسَى ابْنَ مَرْیَمَ علیه السلام وَ أُمَّهُ کَانَا إِنْسَانَیْنِ مِنْ لَحْمٍ وَ دَمٍ فَدَخَلَ فِیهَا الرُّوحُ الْقُدُسُ. ثُمَّ إِنَّکَ تَقُولُ مِنْ شَهَادَهِ عِیسَى عَلَى نَفْسِهِ حَقّاً أَقُولُ لَکُمْ یَا مَعْشَرَ الْحَوَارِیِّینَ إِنَّهُ لَا یَصْعَدُ إِلَى السَّمَاءِ إِلَّا مَنْ نَزَلَ مِنْهَا إِلَّا رَاکِبَ الْبَعِیرِ خَاتَمَ الْأَنْبِیَاءِ فَإِنَّهُ یَصْعَدُ إِلَى السَّمَاءِ وَ یَنْزِلُ فَمَا تَقُولُ فِی هَذَا الْقَوْلِ؟

قَالَ الْجَاثَلِیقُ: هَذَا قَوْلُ عِیسَى لَا نُنْکِرُهُ قَالَ الرِّضَا علیه السلام: فَمَا تَقُولُ فِی شَهَادَهِ أَلُوقَا وَ مرقابوس وَ مَتَّى عَلَى عِیسَى وَ مَا نَسَبُوهُ إِلَیْهِ؟ قَالَ الْجَاثَلِیقُ: کَذَبُوا عَلَى عِیسَى. فَقَالَ الرِّضَا علیه السلام: یَا قَوْمِ أَ لَیْسَ قَدْ زَکَّاهُمْ وَ شَهِدَ أَنَّهُمْ عُلَمَاءُ الْإِنْجِیلِ وَ قَوْلَهُمْ حَقٌّ؟

فَقَالَ الْجَاثَلِیقُ‏: یَا عَالِمَ الْمُسْلِمِینَ أُحِبُّ أَنْ تُعْفِیَنِی مِنْ أَمْرِ هَؤُلَاءِ. قَالَ الرِّضَا علیه السلام: فَإِنَّا قَدْ فَعَلْنَا. سَلْ یَا نَصْرَانِیُّ عَمَّا بَدَا لَکَ. قَالَ الْجَاثَلِیقُ: لِیَسْأَلْکَ غَیْرِی فَلَا وَ حَقِّ الْمَسِیحِ مَا ظَنَنْتُ أَنَّ فِی عُلَمَاءِ الْمُسْلِمِینَ مِثْلَک‏.[۱] [۲]


[۱] عیون اخبار الرضا، ج۱، ص۱۵۶ تا ۱۶۴

[۲] بحار الأنوار، ج‏۱۰، ص۳۰۱ تا ۳۰۷

لینک کوتاه

smahdi.info/25346

ابوطالب خانی
ابوطالب خانی

شیعه ویترین و نماد اهل بیت (علیهم السلام) است، پس سعی کنیم نماد خوبی برای امام زمانمان باشیم.

درباره

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

آخرین مقالات