سامانه پاسخگوئی به شبهات راه اندازی شد!

دلیل چهارم عدالت صحابه: اذ یبایعونک تحت الشجره

بررسی عدالت صحابه
آنچه در این مقاله می خوانید:

سلام،

در پست قبل به سومین دلیل قرآنی اهل تسنن برای عدالت صحابه، یعنی آیه کنتم خیر امه اخرجت للناس پرداختم.

در این پست نیز قصد دارم به چهارمین دلیل قرآنی اهل تسنن، برای نظریه عدالت صحابه، یعنی آیه اذ یبایعونک تحت الشجره بپردازم.

آیه شریفه: لَقَدْ رَضِیَ اللَّهُ عَنِ الْمُؤْمِنینَ إِذْ یُبایِعُونَکَ تَحْتَ الشَّجَرَهِ فَعَلِمَ ما فی‏ قُلُوبِهِمْ فَأَنْزَلَ السَّکینَهَ عَلَیْهِمْ وَ أَثابَهُمْ فَتْحاً قَریباً[۱]

هنگامى مؤمنان در زیر آن درخت با تو بیعت کردند، خداوند از آنان راضى و خشنود شد؛ خدا آنچه را در درون دلهایشان (از ایمان و صداقت) نهفته بود مى‏دانست؛ از این رو آرامش را بر دلهایشان نازل کرد و پاداش آنها پیروزی نزدیک است.

استدلال

اهل تسنن این آیه را نیز دلالت بر عدالت صحابه می شمارند[۲] و می گویند که رضایت خداوند از مؤمنین و صحابه، نشانه عدالت آنان است.

شأن نزول

برای بررسی این آیه و دلالت آن بر مدعی، ابتدا به شأن نزول آن می پردازم.

این آیه در زمان صلح حدیبیه و هنگامی که صحابه با پیامبر(صلی الله علیه و آله) بیعت نمودند نازل گشت.

شاهد این کلام، سخن طبری در تفسیر جامع البیان خویش است:

إِذْ یُبایِعُونَکَ تَحْتَ الشَّجَرَهِ یعنی بیعه أصحاب رسول الله صلى الله علیه و سلم رسول الله بالحدیبیه حین بایعوه على مناجزه قریش الحرب، و على أن لا یفروا، و لا یولوهم الدبر تحت الشجره، و کانت بیعتهم إیاه هنا لک فیما ذکر تحت شجره. و کان سبب هذه البیعه ما قیل: إن رسول الله صلى الله علیه و سلم کان أرسل عثمان بن عفان رضی الله عنه برسالته إلى الملإ من قریش، فأبطأ عثمان علیه بعض الإبطاء، فظن أنه قد قتل، فدعا أصحابه إلى تجدید البیعه على حربهم على ما وصفت، فبایعوه على ذلک، و هذه البیعه التی تسمى بیعه الرضوان، و کان الذین بایعوه هذه البیعه فیما ذکر فی قول بعضهم: ألفا و أربع مئه، و فی قول بعضهم: ألفا و خمس مئه، و فی قول بعضهم: ألفا و ثلاث مئه. ذکر الروایه بما وصفنا من سبب هذه البیعه.[۳]

بررسی

اولا: که تمامی صحابه و یاران پیامبر(صلی الله علیه و آله)، با ایشان بیعت نکردند که بتوانیم با این آیه به عدالت تمامی ایشان استدلال کنیم، و رقمی که برای تعداد بیعت کنندگان آمده است، ۵۲۵ یا ۱۴۰۰ و یا ۱۳۰۰[۴] است و تعداد صحابه، بیش از این مقدار بوده است و بنابراین تمامی صحابه را شامل نمی گردد.

ثانیا: به عدالت همین تعداد افراد کمی هم که بیعت کردند نمی توان استدلال کرد، چرا که بسیاری از آنها نیز بیعت خود را شکستند.

برای مثال بخاری در کتاب خویش کلامی را نقل می کند که اینچنین است:

حَدَّثَنِی أَحْمَدُ بْنُ إِشْکَابٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَیْلٍ، عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ الْمُسَیَّبِ، عَنْ أَبِیهِ، قَالَ: لَقِیتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ- رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُمَا- فَقُلْتُ: طُوبَى لَکَ، صَحِبْتَ النَّبِیَّ، صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَ سَلَّمَ، وَ بَایَعْتَهُ تَحْتَ الشَّجَرَهِ. فَقَالَ: یَا ابْنَ أَخِی إِنَّکَ لَا تَدْرِی مَا أَحْدَثْنَا بَعْدَهُ.[۵]

از سلسله سند گفت: با براء ابن عازب ملاقات کردم و به او گفتم تو با پامبر(صلی الله علیه و آله) همراه بودی و در زیر درخت بیعت کردی بر تو مبارک باشد. سپس او گفت که ای پسر برادرم همانا تو نمی دانی که ما بعد از آن(بیعت) چه کردیم!

و این نشانه مخالفت با پیامبر(صلی الله علیه و آله) است و شکستن بیعت با ایمان به ایشان منافات دارد، چه برسد به عدالت.

ثالثا: آیه به عدالت همان افرادی که با پیامبر بیعت کردند و بیعت خود را نشکستند نیز دلالت ندارد، چراکه رضایت(در آیه) به معنای عدالت نیست و رضایت امر نسبی است و ممکن است فردی در کاری مورد رضایت خداوند باشد، هرچند که عادل نباشد.

بررسی چهارمین دلیل قرآنی اهل تسنن نیز به پایان رسید!

در پست بعد به پنجمین دلیل قرآنی عدالت صحابه، یعنی آیه و السابقون الاولون من المهاجرین و الأنصار می پردازم.

در انتهای همین صفحه، منتظر نظرات و سؤالات شما هستم.


[۱] سوره الفتح، آیه ۱۸

[۲] ‏الکفایه فی علم الروایه، ۶۴.

[۳] ‏طبری، جامع البیان فی تفسیر القرآن، ۱۴۱۲، ج ۲۶، ۵۵.

[۴] ‏محمود بن عمر زمخشری و احمد بن علی ابن حجر عسقلانی، الکشاف، مصطفی حسین احمد و دیگران، ج ۴، ص ۳۴۰.

[۵] ‏محمد بن اسماعیل بخاری، ‏صحیح البخاری، مؤسسه آل البیت علیهم السلام لاحیاء التراث، ج ۶، ص ۳۶۰.

لینک کوتاه

smahdi.info/25370

ابوطالب خانی
ابوطالب خانی

شیعه ویترین و نماد اهل بیت (علیهم السلام) است، پس سعی کنیم نماد خوبی برای امام زمانمان باشیم.

درباره

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

آخرین مقالات