دلیل پنجم عدالت صحابه: السابقون الاولون من المهاجرین و الانصار

بررسی عدالت صحابه
آنچه در این مقاله می خوانید:

سلام دوباره به محبان مهدی فاطمه(عجل الله تعالی فرجه)،

در پست قبل به بررسی چهارمین دلیل قرآنی اهل تسنن برای نظریه عدالت صحابه، یعنی آیه اذ یبایعونک تحت الشجره پرداختم،

در این پست قصد دارم به دلیل پنجم عدالت صحابه، یعنی آیه ۱۰۰ سوره توبه، بپردازم.

آیه شریفه: وَ السَّابِقُونَ الْأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَاجِرِینَ وَ الْأَنصَارِ وَ الَّذِینَ اتَّبَعُوهُم بِإِحْسَانٍ رَّضِىَ اللَّهُ عَنهُمْ وَ رَضُواْ عَنْهُ وَ أَعَدَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِى تَحْتَهَا الْأَنْهَرُ خَلِدِینَ فِیهَا أَبَدًا  ذَالِکَ الْفَوْزُ الْعَظِیم‏.[۱]

پیشگامان نخستین از مهاجرین و انصار، و کسانى که به نیکى از آنها پیروى کردند، خداوند از آنها خشنود گشت، و آنها (نیز) از او خشنود شدند؛ و باغهایى از بهشت براى آنان فراهم ساخته، که نهرها از زیر درختانش جارى است؛ جاودانه در آن خواهند ماند؛ و این است پیروزى بزرگ!

استدلال

این آیه را نیر اهل تسنن دلیلی بر نظریه عدالت صحابه دانسته اند[۲] و همانند دلیل قبلی بر این اعتقادند که رضایت خداوند نشانه عدالت ایشان است و درصورت عدم عدالت رضایت خداوند نیز بر ایشان حاصل نمی شد.

شأن نزول

قبل از بررسی این آیه نیز ابتدا به بررسی شأن نزول این آیه در کتب اهل تسنن می پردازیم.

این آیه همانطور که از مفهوم آن پیدا است، برای تمامی مسلمانان نمی باشد و برای افرادی است که جزو اولین اسلام آورندگان بوده اند.

حسکانی در کتاب شواهد التنزیل می نویسد:

أَخْبَرَنَا أَبُو یَحْیَى بْنُ زَکَرِیَّا بْنِ أَحْمَدَ بِقِرَاءَتِی عَلَیْهِ فِی الْجَامِعِ مِنْ أَصْلِهِ الْعَتِیقِ، قَالَ: أَخْبَرَنَا یُوسُفُ بْنُ أَحْمَدَ الْعَطَّارُ بِمَکَّهَ، قَالَ: أَخْبَرَنَا أَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو الْحَافِظُ قَالَ: أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبْدُوسِ بْنِ کَامِلٍ قَالَ: حَدَّثَنَا إِسْمَاعِیلُ بْنُ مُوسَى قَالَ: حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِیٍّ الْهَمْدَانِیُّ عَنْ حُمَیْدِ بْنِ الْقَاسِمِ بْنِ حُمَیْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ عَنْ أَبِیهِ عَنْ [جَدِّهِ‏] عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ فِی قَوْلِهِ تَعَالَى:

وَ السَّابِقُونَ الْأَوَّلُونَ قَالَ: هُمْ سِتَّهٌ مِنْ قُرَیْشٍ أَوَّلُهُمْ إِسْلَاماً عَلِیُّ بْنُ أَبِی طَالِبٍ.[۳]

از سلسله سند، از عبدالرحمن ابن عوف که در سخن خداوند که می فرماید و السابقون الأولون، منظور شش نفر از قریش هستند که اول از همه اسلام آوردند که اولین آنها علی ابن ابی طالب است.

سیوطی نیز در الدر المنثور می گوید:

و أخرج ابن مردویه عن ابن عباس وَ السَّابِقُونَ الْأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهاجِرِینَ قال أبو بکر و عمر و على و سلمان و عمار بن یاسر.[۴]

ابن مردویه از ابن عباس نقل می کند که والسابقون الأولون من الهاجرین، منظور ابوبکر و عمر و علی و سلمان و عمار ابن یاسر است.

مراغی نیز در تفسیر خویش، در ذیل این آیه می گوید که خداوند در این آیه ۳ قسم از امت را ذکر کرده است که عبارتند از:

اول: السابقون الأولون من المهاجرین است که منظور افرادی است که قبل از صلح حدیبیه به همراه پیامبر(صلی الله علیه و آله) به مدینه هجرت نمودند.

دوم: و السابقون الأولون من الأنصار است که منظور افرادی است که دفعه اول و دوم در منی با پیامبر(صلی الله علیه و آله) بیعت نمودند.

سوم: الذین اتبعوهم بأحسان است که منظور کسانی است که همانند مهاجرین و انصار، در هجرت و نصرت پیامبر(صلی الله علیه و آله) را یاری کردند و در افعال و اقوالشان نیکو باشند. [۵]

بررسی

اولا: همانطور که در شأن نزول از کتب اهل تسنن بیان شد این آیه اخص از مدعی(عدالت تمامی صحابه) است و تمامی صحابه را شامل نمی شود و برای افراد خاص است و حداقل، منافقین را شامل نمی شود، در حالی که منافقین جزو صحابه هستند.

ثانیا: خداوند از کسانی که ظاهرا و در ظاهر خویش اسلام آورده اند یقینا راضی نمی باشد و چه افراد زیادی که جزو صحابه بودند، اما منافق بوده اند و در ظاهر مسلمان بوده اند و شاهد این قضیه سوره منافقین است که خداوند سوره ای برای ایشان نازل نموده است.

رابعا: همانطور که در آیه سابق نیز بیان شد، رضایت خداوند، دلالت بر عدالت ایشان نمی کند.

این آیه نیز همانند آیات سابق، دلالت بر عدالت تمامی صحابه نکرد و اخص از آن بود.

در پست بعد به ششمین دلیل قرآنی عدالت صحابه، یعنی آیه هشتم تا دهم سوره حشر بپردازم.

امیدوارم که این پست برای شما مفید بوده باشد، در انتهای همین صفحه منتظر نظرات و سؤالات شما هستم.

موفق و پیروز باشید.


[۱] سوره التوبه، آیه ۱۰۰

[۲] ‏الکفایه فی علم الروایه، ۶۴.

[۳] ‏عبیدالله بن عبدالله حسکانی و عبیدالله بن عبدالله حسکانی، شواهد التنزیل، بشیر خزامی پور، ترجمه‌ی احمد روحانی، ج ۱، ص ۳۳۳و۳۳۴.

[۴] ‏عبدالرحمن بن ابی‌‌بکر سیوطی، الدر المنثور فی التفسیر بالمأثور، عبدالله بن عباس ابن‌عباس، ج ۳، ص ۲۶۹.

[۵]  ‏احمد مصطفی مراغی، تفسیر المراغی، ج ۱۱، ص ۱۱.

لینک کوتاه

smahdi.info/25372

ابوطالب خانی
ابوطالب خانی

شیعه ویترین و نماد اهل بیت (علیهم السلام) است، پس سعی کنیم نماد خوبی برای امام زمانمان باشیم.

درباره

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

آخرین مقالات